صفحه اصلی >  امکانات و خدمات  > با استان ها > استان خراسان شمالی > خراسان شمالی را بیشتر بشناسیم 
سه شنبه ٢٦ شهريور ١٣٩٨

استان خراسان شمالی به مرکزیت شهر بجنورد یکی از استان های کشور است. مساحت این استان 28434 کیلومترمربع است که از این نظر پانزدهمین استان ایران است و جمعیت آن 867727 نفر می باشد. مرکز این استان شهرستان بجنورد است که تا تهران 701 کیلومتر فاصله دارد و در یک منطقه دشتی واقع شده است و آب و هوای معتدل کوهستانی دارد. این شهر در اصل «بیژن گرد» تلفظ می شده است. «گرد» به معنای شهر و آبادی است و بجنورد به معنای «شهر بیژن» است. بجنورد قدیمی در بالای تپه در شمال غربی بجنورد فعلی واقع شده بود که اکنون «ساربان محله» نامیده می شود. ترکیب قومی بجنورد متشکل از کرد و ترک می باشد. این استان دارای 8 شهرستان، 19 بخش، 22 شهر، 45 دهستان می باشد. بنابر سرشماری سال 1395، جمعیت استان 863092 نفر بوده است.

شهرستان های استان خراسان شمالی

ردیف شهرستان

توضیحات

(بر اساس تقسیمات کشوری سال 1395)

تعداد بخش تعداد شهر تعداد دهستان

1

 اسفراین

شهرستان اسفراین با مساحت 5019 کیلومترمربع از شهرستان های استان خراسان شمالی می باشد. مرکز این شهرستان شهر اسفراین است. 14 درصد مردم اسفراین و مردم روستاهای رویین، ارکان، کسرق، بیدواز، نیش کیش، گنجدان، کوران و قلعه نو به گویش بومی فارسی منطقه که به تاتی معروف است سخن می گویند. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 127012 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 120513 نفر اعلام شده است.

بخش ها: مرکزی اسفراین- بام وصفی آباد

شهرها: صفی آباد- اسفراین

دهستان ها: آذری- بام- دامن کوه- رویین- زرق آباد- صفی آباد- میلانو

2 2 7

2

بجنورد

شهرستان بجنورد با مساحت 6157 کیلومترمربع یکی از شهرستان های استان خراسان شمالی است. مرکز این شهرستان شهر بجنورد است. شهرستان بجنورد تا تهران 701 کیلومتر فاصله دارد و در یک منطقه دشتى واقع شده است و آب و هواى معتدل کوهستانى دارد. این شهر در اصل «بیژن گرد» تلفظ می شده است. «گرد» به معناى شهر و آبادى است و بجنورد به معناى «شهر بیژن» است. ترکیب قومى بجنورد متشکل از کرد و ترک می باشد. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 365896 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 324083 نفر اعلام شده است.

بخش ها: مرکزی بجنورد- گرمخان

شهرها: بجنورد- حصارگرمخان- چناران شهر

دهستان ها: آلاداغ- باباامان- بدرانلو- گرمخان- گیفان

2 3 5

3

جاجرم

شهرستان جاجرم با مساحت 3641 کیلومترمربع یکی از شهرستان های استان خراسان شمالی است. زبان رایج در خود این شهرستان فارسی میانه است ولی در روستاهای این شهرستان به لهجه ها و زبان های مختلفی صحبت می کنند. شهرستان جاجرم در جنوب غربی استان خراسان شمالی واقع است و از شمال به بجنورد، از شمال غرب به شهرستان گرمه، از شرق به اسفراین، از جنوب شرق به سبزوار و از سمت غرب به استان سمنان محدود می‏شود. آب و هوای جاجرم معتدل و خشک است. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 36898 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 36673 نفر اعلام شده است.

بخش ها: جلگه سنخواست- جلگه شوقان- مرکزی جاجرم

شهرها: سنخواست- شوقان- جاجرم

دهستان ها: چهارده سنخواست- دربند- شوقان- طبر- میان دشت

3 3 5

4

راز و جرگلان

شهرستان راز و جرگلان به مرکزیت شهر راز، بخش های شمال و شمال غربی استان خراسان شمالی را به خود اختصاص داده است. مساحت این شهرستان  در حدود 3138 کیلومتر مربع می باشد. شهرستان راز و جرگلان در سال 1392 با تصویب هیئت دولت از بخش به شهرستان ارتقا پیدا کرده است. بنابر سرشماری سال 1395، جمعیت این شهرستان 59210 نفر بوده است.

بخش ها: جرگلان- غلامان- مرکزی راز و جرگلان

شهرها: راز

دهستان ها: باغلق- جرگلان- حصارچه- راز- راستقان- غلامان

3 1 6

5

شیروان

شهرستان شیروان از شهرستان های استان خراسان شمالی است با وسعت 3945 کیلومترمربع است که از شمال به کشور ترکمنستان، از جنوب به شهرستان اسفراین، از شرق به شهرستان فاروج و از غرب به بجنورد محدود می‌شود. مرکز آن شهر شیروان است. شهرستان شیروان در 773 کیلومترى تهران قرار دارد. قسمت شمالى شیروان کوهستانى و داراى آب و هواى سرد است. قسمت جنوب آن به دلیل «رودخانه اترک» آب و هواى معتدل دارد. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 157014 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 146140 نفر اعلام شده است.

بخش ها: سرحد- مرکزی شیروان- قوشخانه

شهرها: زیارت- شیروان- قوشخانه- لوجلی

دهستان ها: تکمران- جیرستان- حومه- زوارم- زیارت- سیوکانلو- قوشخانه بالا- قوشخانه پایین- گلیان

3 4 9

6

فاروج

شهرستان فاروج با مساحت 1615 کیلومترمربع یکی از شهرستان های استان خراسان شمالی است. شهرستان فاروج در گذشته مرکز دهستان فاروج بود که در جنوب شرقى شهرستان شیروان واقع شده است. فاروج پس از آن که خراسان شمالى شکل گرفت به شهرستان تبدیل شد و امروزه یکى از شهرستان هاى شرقى استان خراسان شمالى است که با شهرستان قوچان در استان خراسان رضوى همسایه است. فاروج منطقه اى جلگه اى و داراى آب و هوایى معتدل است. در این منطقه قالیچه هاى زیبایى بافته می شود که شهرت فراوانى دارد. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 52364 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 49271 نفر اعلام شده است.

بخش ها: خبوشان- مرکزی فاروج

شهرها: تیتکانلو- فاروج

دهستان ها: تیتکانلو- حصار- سنگر- شاه جهان- فاروج

2 2 5

7

گرمه

شهرستان گرمه با مساحت 2004 کیلومترمربع گرمه در 155 کیلومتری جنوب غربی بجنورد و 175 کیلومتری شاهرود قرار گرفته‌است. مرکز آن شهر گرمه می‌باشد و این شهرستان در جوار شهرستان جاجرم واقع شده است. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 24599 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 25475 نفر اعلام شده است.

بخش ها: مرکزی گرمه

شهرها: ایور- درق- گرمه

دهستان ها: بالادشت- گلستان

1 3 2

8

مانه و سملقان

شهرستان مانه و سملقان با مساحت 6053 کیلومترمربع از شهرستان های استان خراسان شمالی است. مردم این منطقه در قدیم از مراکز پارت ها بود. امروزه مردم این شهرستان متشکل از اقوام مختلف کرد کرمانج، ترک، بلوچ، ترکمن و فارس خاوری می باشد. 86 درصد جمعیت شهرستان پیرو مذهب شیعه و 14 درصد اهل تسنن می باشند. 76 درصد از ساکنان شهرستان به زبان کردی کرمانجی و سایر مردم به زبان های ترکی، ترکمنی و فارسی تکلم می کنند. بنابر سرشماری سال 1390، جمعیت این شهرستان 103944 نفر بوده است و در سال 1395، جمعیت شهرستان 101727 نفر اعلام شده است.

بخش ها: سملقان- مانه- مرکزی مانه و سملقان

شهرها: آشخانه- آوا- قاضی- پیش قلعه

دهستان ها: آلمه- اترک- جیرانسو- حومه- شیرین سو- قاضی

3 4 6


تاریخ و فرهنگ استان

استان خراسان رضوى، که در گذشته بخشى از خراسان بزرگ بود، همواره عرصه دائمى ظهور و سقوط قدرت ها و حکومت ها در تاریخ گذشته ایران بوده است. در این سرزمین پهناور اقوام و حکومت هاى ترک و تازى و تاتار، غز و قجر و قبچان، مغول، ترکمن و افغان حوادثى بى شمار آفریده اند. جغرافی دانان قدیم، سرزمین ایران بزرگ (ایرانشهر) را به هشت اقلیم تقسیم کرده بودند که خراسان بزرگترین و آبادترین اقلیم آن بوده است. این استان در زمان ساسانیان به وسیله یک سپهبد اداره می  شد که به او «پادگوسبان» می گفتند و چهار تن مرزبان تحت فرمان وى بودند که هر کدام یکى از چهار قسمت خراسان آن روز را اداره می کردند. خراسان در دوران اسلامى به چهار قسمت تقسیم می  شد که هر قسمت آن به نام یکى از چهار شهر بزرگ نیشابور، مرو، هرات و بلخ نامیده مى شد. در سال 31 هجری قمری اعراب روانه خراسان شدند و طى همین دوره ساکنین خراسان به دین اسلام گرویدند. سرزمین خراسان تا سال 205 هجری قمری در تصرف خاندان بنى عباس بود. ولى در سال 283 هجری قمری به دست طاهریان، استقلال یافت و در سال 287 هجری قمری جزو قلمرو سامانیان گردید. در سال 384 هجری قمری سلطان محمود غزنوى خراسان را متصرف شد و در سال 429 هجری قمری طغرل اول سلجوقى نیشابور را تصرف کرد. سلطان محمود غزنوى چندین بار با سلجوقیان جنگید و ترکان غزنوى، سلطان سنجر سلجوقى را به سختى شکست دادند. در سال 552 خراسان به تصرف خوارزمشاهیان درآمد و در قرن هفتم هجرى قمرى بر اثر حملات مغول ها، این سرزمین ضمیمه متصرفات ایلخانان مغول گردید. در قرن هشتم هجرى، سربداران پرچم استقلال را در سبزوار برافراشتند و در سال 873 هجری قمری خراسان به تصرف امیر تیمور گورکانى درآمد و شهر هرات نیز پایتخت اعلام شد. در سال 913 هجری قمری خراسان به تصرف ازبکان در آمد. پس از مرگ نادرشاه افشار (1160 ه.ق)، خراسان به تصرف افاغنه درآمد. با وجود تمام این فراز و نشیب ها، خراسان یکى از استان هاى آباد و حاصلخیز ایران به شمار می رود. استان خراسان جنوبی از نظر جاذبه هاى طبیعى یکى از مناطق دیدنى ایران است. دریاچه هاى کوچک چشمه هاى طبیعى و آب معدنى، تفرجگاه ها، مناطق حفاظت شده، ارتفاعات و قله ها و ... از جاذبه هاى این منطقه به شمار می روند.


جاذبه های طبیعی و تفریحی

رودها

  • رود قره سو

این رود در دره اسفراین جریان دارد و از دامنه جنوبی آلاداغ و کوه شاه جهان در شمال سرچشمه می گیرد و پس از مشروب کردن جلگه جاجرم از طرف شمال به جنوب جریان می یابد و به کال شور در جنوب سبزوار می پیوندد و سرانجام، در کویر و نمکزار فرو می رود. سرچشمه های این رودخانه واجد ارزش های تفرجگاهی است.

  • رود اترک

این رود از کوه هاى هزارمسجد، آلاداغ و بینالود سرچشمه می گیرد و شاخه اصلى آن از نواحى روستایى قوچان، به همراه رودخانه هاى شیرین چاى و سومبار که به آن مى ریزند، قسمتى از مرز ایران و ترکمنستان را تشکیل مى دهد و سپس به دریاچه خزر مى ریزد. این رودخانه در بعضى از حواشى و سواحل، از قابلیت هاى تفرجگاهى برخوردار است.

  • چشمه بش قارداش

این چشمه در 8 کیلومترى جنوب بجنورد و در شرق جاده بجنورد به اسفراین، در فاصله تقریبى یک کیلومترى جاده واقع شده است. در وجه تسمیه آن گفته می شود که پنج برادر در این نقطه غیب شده اند. استفاده از این آب در درمان اختلالات دستگاه گوارش، یارى رساندن به سوخت و ساز بدن و کاهش ورم روده ها توصیه شده است.

علاوه بر چشمه بش قارداش ، چشمه باباامان در شهرستان بجنورد نیز معروفیت زیادى دارد.

رشته کوه

  • رشته کوه آلاداغ

آلاداغ رشته کوه طویلى است که طول آن حدود 170 کیلومتر است، و در بین «کورخود» در غرب و بینالود در شرق قرار گرفته است. آلاداغ در شمال، توسط دره اترک محدود می شود و در جنوب، به طرف اسفراین و جاجرم پایین می آید. مرتفع ترین نقطه آن به ارتفاع 3220 متر در قله شاه جهان قرار گرفته است که بخش مرکزى این رشته کوه را به وجود می آورد. به هنگام بهار و تابستان غنی ترین مراتع و جالب ترین مناظر در آلاداغ پدید می آیند. به همین دلیل تعداد زیادى از ایلات کوچ نشین و نیمه کوچ نشین، همراه با گله هایشان در ارتفاع بین 1800 و 2700 مترى این رشته کوه براى ییلاق اطراق مى نمایند.

  • رشته کوه کورخود

رشته کوه کورخود، با جهت شرقى - غربى، در منتهى الیه غربى استان خراسان شمالى قرار دارد. طول این رشته کوه در حدود 75 کیلومتر و متوسط عرض آن 7 کیلومتر است. بلندترین نقطه رشته کوه کورخود 2819 متر ارتفاع دارد که در 36 کیلومترى جنوب غربى شهرستان آشخانه واقع شده است. رودهاى کاستان، شاه آباد، گرگان و کورکلى از این رشته کوه سرچشمه می گیرد و روستاهاى چمن بید، زرد، کاستان، قلانو، اسپاخو و ... در دامنه هاى شرقى این رشته کوه قرار دارند. چشمه هاى فراوانى از رشته کوه کورخود به خارج تراوش می کند که از جمله مهم ترین آن ها می توان به چشمه هاى توگن، حماملو، گکدو، بیگلربیگى و آلمه اشاره کرد.

  • کوه هاى کپه داغ

کوه هاى کپه داغ بخشى از رشته کوه هاى هزارمسجد هستند که در شمال شرقى استان خراسان شمالى واقع شده اند. هرچند که کوه هاى کپه داغ جزیى از سلسله کوه هاى البرز محسوب می شوند، اما براى خود واحد ساختمانى مستقلى را تشکیل می دهند. کوه هاى کپه داغ، که کوه هاى مرزى بین شهرهاى استان خراسان شمالى و جمهورى ترکمنستان را تشکیل می دهند، در واقع میان رشته کوه هاى بالخان در جمهورى ترکمنستان در غرب، و ارتفاعات شمال افغانستان در سمت شرق قرار گرفته اند. بلندترین نقطه کوه هاى کپه داغ 2949 متر است و رودهاى شیرین دره و خرتوت از این کوه ها سرچشمه گرفته و به رود اترک می ریزند.

غارها

  • غار پوستین دوز

این غار، یکی از غارهای معروف منطقه شیروان است که در فاصله 32 کیلومتری شهر شیروان و 6 کیلومتری شمال شرقی روستای لوجلی، در دامنه کوه های امام حاضر واقع شده است. وجه تسمیه این غار از روستای متروکه «پوستین دوز»، در 3 کیلومتری شرق غار، گرفته شده است. دهانه گنبدی شکل غار، 3 متر ارتفاع و 4 متر عرض دارد. محوطه درون غار طوری است که باید به صورت سینه خیز در آن حرکت نمود. پیچ و خم های درون غار به حدی است که بدون نخ کشی و راهنما، گردش در آن غیرممکن است. طول مفید غار 120 متر است و بازدید از آن حدود 2 ساعت به طول می انجامد.

  • غار سلیمان

این غار در غرب شیروان در نزدیکی روستای قشلاق کاوه و در کمرکش کوه پیکان واقع شده است. غار سلیمان دارای دهانه ای وسیع و سقفی از سنگ یکپارچه به طول 25 و عرض 6 متر است که در انتهای آن، سقف و زمین به هم رسیده است. مسیر اصلی غار، پس از طی 50 متر به انتها می رسد. نوع غار، خشک و بدون استالاگمیت و استالاکتیت است.

  • غار بیدک

این غار در 4 کیلومتری جنوب شرقی دهکده بیدک واقع شده است. غار بیدک با دهانه سنگی، همانند چاهی است که هیچ گونه نشانه ای مبنی بر وجود غار در آن حوالی به چشم نمی خورد. طول این غار حدود 80 متر است که 20 متر آن به صورت عمودی به عمق زمین فرو می رود. در این غار سنگ های استالاگمیت و استالاکتیت زیادی وجود دارد.

  • غار استاد

غار استاد، به صورت حفره ای در روستایی به همین نام، در 30 کیلومتری جنوب شرقی شیروان واقع شده است. مسیر اصلی غار تا محل ریزش، که انتهای آن محسوب می شود، حدود 110 متر است. این غار، دقیقا در کنار روستا و در ابتدای یکی از دره های منتهی به آن واقع شده و چشمه ای جوشان با آبی خنک در جلوی آن جریان دارد.

  • غار پیری

غار پیری در جنوب شیرکوه (قراول چینگه) در منطقه «سورمه پیری» شهر شیروان، بر فراز تپه ای واقع شده است. ورودی این غار، همانند دهانه چاه است، اما پس از ورود به آن گویی وارد تونلی می شویم که می توان در آن به حالت خمیده حرکت کرد.

  • غار در بالا

غار در بالا، در جنوب شرقی روستای «بهمن» شهرستان شیروان واقع شده است و دهانه آن، همانند حفره ای در مسیر سیلاب قرار گرفته است. داخل این غار همچون تالار وسیعی است، که آبشار بسیار زیبایی با ارتفاع 5 متر، جلوه ویژه ای به آن بخشیده است. علاوه بر تالار اصلی یک مسیر انحرافی نیز در این غار دیده می شود.

  • غار سوله قواق

این غار، که چشمه جوشانی از دهانه آن خارج می شود، در حوالی روستای تاریخی «اسپاخو» از توابع شهرستان بجنورد واقع شده است و از جمله غارهای زیبای منطقه محسوب می گردد.

  • غار عبادتگاه شیخ احمد ذاکر

این غار در روستای «گوریان» شهرستان اسفراین قرار گرفته است و از غارهای تاریخی استان خراسان شمالی محسوب می شود. گفته می شود، «شیخ احمد»، ذاکر معروف در این غار به ذکر و عبادت می پرداخته است.

  • غار قباد

غار قباد غاری است آهکی، در دو شعبه اصلی، با طول تقریبی 120 متر و با حفره هایی جانبی که بیش تر به همان دو شعبه اصلی منتهی می شوند. بنا به گفته مردم محل، در گذشته، در نزدیکی این غار شهری به نام «قباد» وجود داشته است که در روزگار نادرشاه به توپ بسته شده و ویران گردیده است. در پیرامون این غار، در زمین های کشاورزی، گلوله هایی به وزن پنج کیلوگرم مشاهده شده است. برای رسیدن به این غار باید از قوچان به سوی روستای «دربادام» رفت و پیش از رسیدن به این روستا، به سوی روستای «شیخ کانلو» تغییر مسیر داد. این غار در سال 1369 توسط کوهنوردان شیروان کشف شد.

  • غار کافر قلعه

غار کافر قلعه یک غار مسکونی بوده است که در زمان های گذشته به صورت پناهگاه از آن استفاده می شده است. این غار در ارتفاع 50 متری سطح دره ای، در 5 کیلومتری جنوب غربی روستای «گلیان» شهرستان شیروان قرار دارد. اشیاء عتیقه و کتاب های خطی نیز در این غار به دست آمده است؛ ولی قدمت آن هنوز مشخص نشده است.

  • غار کنه گرم

این غار در 50 کیلومتری غرب بجنورد و در نزدیکی روستای «حسن زو» واقع شده است. غار کنه گرم به صورت چاهی در دامنه کوه قرار دارد. این غار از جمله غارهای بسیار جالبی است که استالاگمیت، استالاکتیت و حفره ها و تنوره هایی در خود دارد. در اطراف غار، چندین دهلیز وجود دارد که هیچ یک از آن ها تا کنون به طور کامل شناسایی نشده اند. طول این غار در حدود 250 متر و عمق آن 70 متر است.

  • غار گنج کوه

این غار در روستای «جندی» شهرستان بجنورد، و در ارتفاع 1700 متری از سطح دریا قرار دارد. غار، روی یک دیواره 12 متری واقع شده، که صعود از آن مشکل است و احتیاج به وسایل فنی دارد. داخل این غار دارای سه شعبه کوچک است که تمام آن ها را سنگ های استالاگمیت پوشانده است.

ییلاق

  • ییلاق گلیان و استخری

این منطقه ییلاقی در بر گیرنده ناحیه گلیان، حصار پهلوان لو و همچنین استخری است که تا دامنه های کوه شاه جهان کشیده می شود. این ییلاق دارای دره های پر آب و درختان انبوه و تماشایی، چشمه سارها و آبشار بزرگ و دیدنی است. همچنین غارها و آثار باقیمانده حصار موسی خان و سنگرهای خداوردی سردار و مقبره باباتوکل، ریاضی دان بزرگ و امیر شمس الدین محمد در آن جای گرفته اند. همچنین این منطقه از مناطق پرورش ماهی است.

  • ییلاق زوارم

این منطقه ییلاقی در فاصله 28 کیلومتری جنوب غربی شیروان قرار دارد و تا کوه های تخت میرزا و شوخری ادامه می یابد. ییلاق دیدنی زوارم چشمه سارهای متعدد، آبشارها و حوض های سنگی زیبا دارد. درختان سر به فلک کشیده چنار، سپیدار، گردو، گیلاس، گلابی، بادام و دیگر درخت های کنار جریان آب و درون دره، زیبایی آن را دو چندان کرده اند.

ییلاق اوغاز یکی دیگر از ییلاق های استان است.

 دره اترک

این دره که رودخانه اترک به طول 600 کیلومتر در بستر آن جریان دارد، یکی از زیباترین و سرسبزترین فضاهای شمال استان خراسان است. در طول مسیر دره اترک، شعبه های فراوانی به رودخانه اترک می پیوندند و موجبات تجمع فضاهای زیستی و تفرجگاهی را فراهم می آورند.

درختان کهنسال

در شهرستان اسفراین درختان قدیمی بسیاری وجود دارد که از جاذبه های دیدنی اسفراین به حساب می آیند. این درختان عبارتند از درخت سرو (ارس) در شمال روستای کشتان، درخت های چنار مسجد کشتان، درخت چنار کنار مسجد خواجه ها، درخت های چنار روستای رویین و باقیمانده تنه درخت چنار مسجد علی بن ابیطالب در محله حزنیان.

تپه باستانی سارمران

این تپه در 500 متری جنوب روستای سارمران در غرب اسفراین واقع شده است. آثار سفالی پراکنده بر روی این تپه، مبین دوره های تاریخی اوایل اسلام است.

دریاچه های سدها

طی چند دهه اخیر در استان خراسان شمالی تعدادی سد احداث گردیده که دریاچه های پشت این سدها از جمله ذخیره گاه ها و منابع آبی به شمار می روند. این دریاچه ها عبارتند از: دریاچه سد بارزو، بر رودخانه «قلجق». دریاچه سد بیدواز - جوین، در اسفراین. دریاچه سد گردلان، در گردلان. دریاچه شور، بر رودخانه «شورک» واقع در 20 کیلومتری شیروان. دریاچه سد شیرین دره، بر روی رودخانه «شیرین دره» در 65 کیلومتری بجنورد.

گردشگاه بابا امان

چشمه بابا امان در کیلومتر ۱۰ جاده بجنورد - مشهد، به فاصله تقریبی ۳۰۰ متر از جاده واقع شده است. این گردشگاه دارای استخرهای متعدد و پارک جنگلی است و حدود ۴۰ هکتار وسعت دارد. در این تفرجگاه امامزاده ای وجود دارد که به بابا امان مشهور است. این تفرجگاه به دلیل قرار داشتن در کنار جاده اصلی در فصول مسافرتی یکی از محل های اصلی اطراق مسافرین و زائرین است. مجموعه تفریحی بابا امان در منطقه جنگلی حاشیه جاده ارتباطی بجنورد به مشهد با هشت استخر و آبشار و بیش از ۲۰۰ هکتار جنگل، توقفگاهی جذاب برای مسافران و زائران این خطه است. بیش از ۴۰۰ هزار اصله درخت از قبیل چنار بعضا ۴۰۰ ساله به همراه درختان زبان گنجشگ، اقاقیا، زالزالک، زردآلو و بید در این مجموعه وجود دارد. چشمه این مجموعه تفریحی که از نوع آب های معدنی محسوب می شود ۳۵ تا ۴۰ مترمکعب در ثانیه آبدهی دارد. از میان درختان چنار کهنسال، بر فراز تپه ای که چشمه در مجاورت آن قرار دارد، بنای امامزاده ای معروف به شاهزاده اسماعیل قرار دارد. در آغوش تپه ها، درختان انبوه و مناظر تماشایی بابا امان تاسیساتی نظیر متل، رستوران، پارک کودک و محل استراحت خانواده ها جای گرفته است.

مناطق حفاظت شده

  • منطقه حفاظت شده گلول

این منطقه با 17000 هکتار مساحت، در 70 کیلومتری شمال شهر شیروان و در حدود نوار مرزی ایران و ترکمنستان قرار دارد. در این منطقه جنگل های تنگ ارس و مراتع سرسبز و گونه حیات وحش قابل مشاهده است.

  • منطقه حفاظت شده ساری گل

این منطقه با 28000 هکتار وسعت در شمال شرقی اسفراین قرار دارد و انواع درختان ارس، کرکو، بید وحشی زالزالک، سیاهدانه، بوته گون و انواع گیاهان از گندمیان و نعناعیان را در خود جای داده است. چند هزار قوچ و میش نیز در این منطقه وجود دارد.

از دیگر مناطق حفاظت شده استان، می توان به منطقه شمال اسفراین و سالوگ بجنورد اشاره کرد.


آثار تاریخی و فرهنگی

قلعه

  •  قلعه قدیمی حسن آباد

این قلعه در حاشیه روستای حسن آباد، در شمال شرقی اسفراین بر روی یک پشته طبیعی بنا شده است و 140 متر طول و 70 متر عرض دارد. قسمتی از حصار سنگی و چینه ای قلعه هنوز هم پابرجاست و بلندی آن به چهار متر می رسد. مجموعه قلعه یادگاری از ادوار اولیه اسلامی است.

  •  قلعه قیصر

قلعه قیصر در سه کیلومتری روستای بید از توابع اسفراین واقع شده است. در سال های قبل، آثار استودان هایی در این دهکده وجود داشت که اهالی آن ها را به زرتشتی ها نسبت می دادند. قدمت این قلعه به پیش از اسلام مربوط می شود.

  • قلعه صعولک

در دامنه های ارتفاعات آلاداغ که در غرب اسفراین واقع شده است، بر فراز قله ای، خرابه ای چهارگوش و آسیابی از سنگ قرار دارد که به نام قلعه صعولک نامیده می شود. موقعیت و ساختمان این قلعه جالب توجه است.

  • قلعه جلال الدین

این قلعه در غرب جاجرم بر روی تپه مرتفعی بنا شده است. پلان قلعه 6 ضلعی است و هر ضلع آن 5/14 متر طول دارد. در هر گوشه آن یک برج مدور بنا شده است، که امروزه همه این برج ها به صورت مخروبه در آمده اند. مصالح به کار رفته در بنا سنگ و ملات گچ می باشد و ورودی آن از سمت شرق بوده است. تاریخ بنای این قلعه را به دوره سلجوقی نسبت داده اند.

  • نارین قلعه

در وسط شهر جاجرم تل عظیمی وجود دارد که به نارین قلعه معروف است. این تل، که ارتفاعش در حدود 25 متر می باشد، بقایای ارگ یا قلعه ای قدیمی است که امروزه در بعضی نقاط آن آثاری از بقایای برج و بارو را می توان دید. پلان قلعه، که بر روی تپه ای مصنوعی بنا شده بود، بیضی شکل است و در گذشته، دور آن را خندقی فرا گرفته بود. محیط نارین قلعه در حدود 360 متر و طول اقطار آن 125 و 100 متر است.

آرامگاه ها

  •  آرامگاه شیخ آذری

بناى این آرامگاه در جنوب شهر اسفراین و در شمال شرقى خرابه هاى شهر بلقیس واقع شده است. ساختمان این بنا از خشت خام ساخته شده و سقف آن چوبى است و مقبره در وسط قرار دارد. قطر پى این بنا بیش از یک متر است و اتاق مجاور آرامگاه تخریب شده است. ارتفاع قبر شیخ آذرى 80 سانتى متر است که فاقد سنگ قبر می باشد و با موزاییک سامان یافته است. ساختمان بنای این آرامگاه در طول زمان توسط سودجویانى که به دنبال گنج و اشیاى عتیقه بوده اند حفارى گردیده و آسیب هاى فراوانى به آن وارد شده است.

  •  آرامگاه تیموری

این بنای تاریخی در 6 کیلومتری شیروان و در قسمت شمال شرقی مقبره امامزاده حمزه رضا (ع) واقع شده است. بنای مقبره مربوط به دوران تیموریان (سال 785 ه. ق) است. ساختمان مقبره خشتی و نمای خارجی آن، هشت ضلعی است. قسمت داخلی بنا چهار گوشه است. ارتفاع گنبد آن از قسمت فوقانی بنا 5/2 متر است. مقبره تیموری به یکی از سرداران معروف امیر تیمور گورکان تعلق دارد. قسمت داخلی بنا، گچبری و بالای سردرها، دورتادور به رنگ فیروزه ای گچبری و کتیبه نویسی شده است.

شهر باستانی بلقیس

شهر بلقیس که در حقیقت خرابه های شهر قدیمی اسفراین است در سه کیلومتری شهر فعلی و سمت راست جاده سبزوار - اسفراین واقع شده است. سفال های به دست آمده از این شهر به دوران صفویان تعلق دارند. به نظر می رسد این شهر پیش از دوران صفویه ساخته شده باشد.

زادگاه نوشیروان (فقت دژ)

قریه نوشیروان زادگاه سلطان انوشیروان در شمال شرقی اسفراین واقع شده است. در قسمت شرقی آن حصاری محکم به نام فقت دژ وجود دارد. بنای این محل را به قباد فیروز نسبت می دهند. آثار مکشوفه این ناحیه به دوران های قرون اولیه اسلامی و مغول تعلق دارند. از آن جمله می توان به مجسمه بودا که جنس آن از مفرغ است و همچنین به کاسه و عودسوزی که با اشکال هندسی و خط کوفی تزیین شده، اشاره نمود.

عمارت سردار مفخم

عمارت مفخم به عنوان بزرگ ترین و شاخص ترین اثر معماری از دوره قاجار در خراسان شمالی است که در شمال شرق شهر بجنورد واقع است. در دوره قاجار عمارت مفخم همراه با بناهای دیگری از جمله آیینه خانه، کلاه فرنگی، حوضخانه و سردر در باغ بزرگی قرار داشته که مجموعه دارالحکومه مفخم را تشکیل می داده اند. بنای عمارت در دهه ۱۳۰۰هجری قمری، همزمان با دوره حکومت ناصرالدین شاه به دستور یارمحمدخان شادلو معروف به سردار مفخم ساخته شده و محل سکونت خانواده وی و پذیرایی از میهمانان دولتی و رجال سیاسی بوده است. معروف است که نقشه ساختمانی عمارت به دست میرزامهدی خان شقاقی، نخستین استاد معماران ایرانی تعلیم یافته در فرنگ که معماری مدرسه شهید مطهری تهران از جمله کارهای او است، طراحی شده است. بنای عمارت در دو طبقه و به ابعاد تقریبی ۵۰ در ۲۳ متر و به ارتفاع حدود ۹ متر ساخته شده و در مجموع ۳۴ اتاق و دو تالار بزرگ دارد که زمانی با آیینه کاری، کاشی کاری و گچبری تزیین شده بود. پس از سقوط سلسله قاجار بخش اعظم املاک خانواده شادلو از جمله ساختمان عمارت که در آن زمان محل سکونت سردار معزز نوه سردار مفخم بود به تصرف رضاشاه درآمد. در سال ۱۳۱۶نیز در طبقه فوقانی بنا آتش سوزی رخ داد و سقف عمارت که با تیر ارس و پوشش سفالی ساخته شده بود نابود گردید. در دهه ۱۳۲۰بنای عمارت از سوی ورثه سردار مفخم به عنوان بیمارستان به اداره بهداری واگذار شد. سرانجام نیز در شهریور ماه ۱۳۷۰این عمارت در اختیار اداره میراث فرهنگی بجنورد قرار گرفت که پس از انجام تعمیرات و تغییرات جزیی طی چند سال آینده به موزه مردم شناسی شهرستان بجنورد تبدیل می شود. بیشتر تزیینات عمارت مفخم در نمای جنوبی بنا تمرکز یافته و شامل انواع کاشی کاری است. سرتاسر نمای ضلع جنوبی، از بالای ستون های هشت ضلعی ایوان طبقه پایین تا زیر سقف طبقه دوم و حتی ساقه های ستون های ایوان فوقانی با کاشی کاری های معرق، معقلی و کاشی های هفت رنگ و ابعاد خشتی تزیین شده است. جالب است که نقوش به کار رفته در کاشی های هر ستون، لچکی ها و قاب های روی هر چشمه طاق در طبقه فوقانی طرحی نو را عرضه می کند و از تکرار نقوش و طرح ها پرهیز شده تا نمایی الوان و متنوع ایجاد شود.

آیینه خانه مفخم

این‌ خانه‌ به‌ سردار مفخم‌ یكی‌ از سرداران‌ اواخر دوره‌ قاجاریه‌ تعلق‌ داشته‌ است‌. آیینه‌كاری‌ و كاشی كاریهای‌ درون‌ بنا زیبایی‌خاصی‌ دارند.


صنایع دستی

چاروق دوزی و کلاه کرکی، دو هنر صنایع دستی استان خراسان شمالی هستند که در فهرست آثار ملی صنایع دستی کشور، به ثبت رسیده است.


روستاهای هدف گردشگری

 

نام روستا

شهرستان

گلیان

شیروان

اسفیدان

بجنورد

استاد

فاروج

روئین

اسفراین

زوارم

شیروان

دشت

جاجرم

درکش

مانه و سملقان

قلعه زو

شیروان

خسرویه

فاروج

 

برآورد سطح، تولید و عملکرد در هکتار محصولات زراعی استان در سال زراعی 89-1388

                                                                                                                                     ((واحد: هکتار - تن - کیلوگرم))

نام محصول سطح تولید عملکرد
آبی دیم جمع آبی دیم جمع آبی دیم
غلات گندم

53657

125493

179150

191323

154584

345907

3565,7

1231,8

جو

16186

22076

38262

59834

31671

91505

3696,6

1434,6

شلتوک

2461

2461

10217

10217

4151,7

ذرت دانه ای

89

0

89

953

0

953

10710,6

0
جمع

72393

147569

219962

262327

186255

448582

- -
حبوبات نخود

36

852

888

16

335

351

443,9

393,7

لوبیا

862

15

877

1645

4

1649

1908,4

269,4

عدس

142

9458

9600

102

5538

5640

720,7

585,5

جمع

1040

10325

11365

1763

5877

7640

- -
محصولات صنعتی پنبه

3545

0

3545

5590

0

5590

1576,9

0

چغندرقند

1796

0

1796

61063

0

61063

33999,3

0

کلزا

1210

0

1210

2285

0

2285

1888,2

0

سایر دانه های روغنی

1074

2088

3162

818

1064

1882

-

-

جمع

7625

2088

9713

69756

1064

70820

- -
سبزیجات سیب زمینی

1651

0

1651

29568

0

29568

17909,2

0

پیاز

851

0

851

45455

0

45455

53414

0

گوجه فرنگی

5327

0

5327

181328

0

181328

34039,4

0

سبزیجات گلخانه ای

2

0

2

511

0

511

262051,3

0

سایر سبزیجات

77

0

77

622

0

622

-

-
جمع

7908

0

7908

257485

0

257485

- -
محصولات جالیزی خربزه

688

74

762

6600

293

6893

9592,5

3959,5

هندوانه

30

0

30

290

0

290

9669,5

0

خیار

1342

0

1342

9080

0

9080

6765,8

0

خیار گلخانه ای

8

0

8

1356

0

1356

169500

0

سایر محصولات جالیزی

90

0

90

1203

0

1203

-

-

جمع

2158

74

2232

18528

293

18821

- -
نباتات علوفه ای یونجه

7707

4087

11794

44924

5409

50333

5829

1323,6

سایر نباتات علوفه ای

1537

0

1537

68271

0

68271

-

-

جمع

9244

4087

13331

113195

5409

118604

- -
سایر محصولات

6551

211

6762

3481

43

3524

- -
جمع کل

106919

164354

271273

726536

198941

925477

- -

 

منابع:

  1.  لوح فشرده اطلس ایران نما - موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی نمایه
  2.  آمارنامه کشاورزی در سال زراعی 89-1388 - دفتر آمار و فناوری اطلاعات وزارت جهاد کشاورزی
  3. دانشنامه آزاد ویکی پدیا
  4. سایت جامع گردشگری ایران
  5. پایگاه خبری روستانیوز
  6. پورتال مرکز آمار ایران
  7. پورتال وزارت کشور
آخرین اخبار روستایی استان

roostanews.com
  • تسهیل اشتغال پایدار مددجویان روستایی خراسان شمالی ()
  • بازنگری طرح هادی ۳۱ روستای خراسان شمالی آماده بررسی نهایی ()
  • پرداخت 329 میلیارد تومان وام روستایی در خراسان شمالی ()
  • روستای مرزی یکه سعود رازو جرگلان به نسل چهار اینترنت تلفن همراه پیوست ()
  • پایش ارتباطات‍ی ۷۲۴ روستای خراسان‌شمالی ()
  • برای اشتغال بانوان روستایی برنامه داریم ()
  • خسارت سیل به راه‌های روستا‌یی خراسان شمالی ()
  • تعاون ‎‎روستایی خراسان شمالی بیش از ۱۳‎ هزار تن گندم خرید ()
  • تولید ۴۳۰ تن ماهی سردابی در خراسان شمالی ()
  • نخستین مرکز نوآوری روستای خلاق خراسان شمالی افتتاح شد ()
  • یکهزار و ۳۰۰ میلیارد ریال برای راه های روستایی خراسان شمالی هزینه شد ()
  • افزایش ۶۰درصدی وام مسکن روستایی ()
  • مبارزه با آفت ملخ در مزارع خراسان شمالی ()
  • پرداخت شش میلیارد تومان وام ارزان قیمت به عشایر خراسان شمالی ()
  • اعتبار یک و نیم میلیارد دلاری برای اشتغال روستاییان ()
  • پروژه آبرسانی روستایی خراسان شمالی آماده افتتاح شد ()
  • تعاون روستایی خراسان شمالی ۵ هزار و ۷۲۳ تن گندم ار کشاورزان خرید ()